สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงมีพระราชดำริให้กองทัพภาคที่ 3 ดำเนินการจัดตั้งศูนย์ผลิตเมล็ดพันธุ์พืชพระราชทาน “เพื่อนช่วยเพื่อน” พื้นที่ภาคเหนือตอนล่าง เมื่อปี 2560 มีที่ตั้ง ณ กองพันซ่อมบำรุงที่ 23 กองบัญชาการช่วยรบที่ 3 ค่ายสมเด็จพระเอกาทศรถ อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก เพื่อผลิตเมล็ดพันธุ์พืชพระราชทานแจกจ่ายแก่ประชาชนที่ประสบภัยพิบัติต่างๆ และแจกจ่ายแก่ทหารกองประจำการที่ปลดประจำการแล้วนำไปปลูก เพื่อมีเมล็ดพันธุ์พืชดี มีคุณภาพ

สามารถปลูกและเก็บเมล็ดพันธุ์ปลูกได้ต่อๆ ไป อีกทั้งทนทานต่อโรคและแมลงในพื้นที่ โดยมีมูลนิธิชัยพัฒนา ร่วมให้การสนับสนุน ปัจจุบันมีพื้นที่ดำเนินงาน 201.25 ไร่ ประกอบด้วย 3 ส่วน โดยสรุปผลการปฏิบัติ ในปีงบประมาณ 2567 ที่ผ่านมา ในแต่ละส่วนได้ดังนี้.-

แปลงผลิตเมล็ดพันธุ์พืช : เป็นการดำเนินการในระยะที่ 11 เพื่อเก็บเมล็ดพันธุ์ โดยได้ผลผลิต จำนวน 15 ชนิด คิดเป็นน้ำหนัก จำนวน 149.9 กิโลกรัม เพื่อนำส่งอาคารบรรจุฯ ปัจจุบันกำลังเตรียมแปลงปลูกพืชเพื่อเก็บเมล็ดพันธุ์ ในระยะที่ 12 จำนวน 14 ชนิด เริ่มดำเนินงานตั้งแต่เดือนกันยายน 2567 ที่ผ่านมา และจะสามารถเก็บเมล็ดพันธุ์ได้ในช่วงเดือนมีนาคม 2568 นอกจากนี้ ปัจจุบันแปลงผลิตฯ ได้ดำเนินการปลูกพริกชี้ฟ้าแดง, พริกชี้ฟ้าเขียว และผักชีลาว เพื่อนำส่ง ณ วังสระประทุม สำหรับรจัดทำเป็นผักแปรรูป (ผักดอง) เพื่อใช้ในงานกาชาด ประจำปี 2567 ณ สวนลุมพินี กรุงเทพมหานคร ในห้วงวันที่ 11 – 22 ธันวาคม 2567 ซึ่งเป็นการดำเนินการเป็นประจำทุกปี

อาคารบรรจุเมล็ดพันธุ์พืชพระราชทาน ”เพื่อนช่วยเพื่อน” พื้นที่ภาคเหนือตอนล่าง ได้รับเมล็ดพันธุ์พืชจากแปลงผลิตเมล็ดพันธุ์พืชของ กองพันซ่อมบำรุง 23 กองบัญชาการช่วยรบที่ 3 และแปลงส่วนแยกจากหน่วยต่างๆ ในพื้นที่กองทัพภาคที่ 3 อีกจำนวน 4 หน่วย เพื่อนำเมล็ดพันธุ์ที่ได้รับนำมาเก็บรักษา และรอการบรรจุซอง เพื่อพระราชทานในทุกปี โดยปัจจุบันมีเมล็ดพันธุ์ที่เก็บรักษาไว้ พร้อมที่จะบรรจุซองเพื่อขอพระราชทาน จำนวน 22 ชนิด คิดเป็นน้ำหนักรวมกว่า 591.12 กิโลกรัม ซึ่งสามารถบรรจุซองพระราชทานได้ 302,756 ซอง และได้มีการพระราชทานเมล็ดพันธุ์ไปแล้ว จำนวน 3 ครั้ง ได้แก่

• ครั้งที่ 1 เมื่อวันที่ 23 พฤศจิกายน 2566 พระราชทานให้กับ หน่วยที่รับผิดชอบโรงเรียนในโครงการ “ชุมชนเบิกบาน อาหารปลอดภัย” ในส่วนกองทัพภาคที่ 3 จำนวน 116 โรงเรียน จำนวน 35,032 ซอง คิดเป็น 143.50 กิโลกรัม
• ครั้งที่ 2 เมื่อวันที่ 13 มิถุนายน 2567 พระราชทานให้กับ บริษัท บริการเชื้อเพลิงการบินกรุงเทพ จำกัด (มหาชน) โดยมี หม่อมหลวง ณัฐสิทธิ์ ดิศกุล กรรมการผู้อำนวยการใหญ่ เป็นผู้รับมอบ จำนวน 280 ซอง คิดเป็น 1.55 กิโลกรัม
• ครั้งที่ 3 เมื่อวันที่ 30 ตุลาคม 2567 พระราชทานให้กับทหารกองประจำการ ในส่วนของหน่วยขึ้นตรงกองบัญชาการช่วยรบที่ 3 ที่เข้าร่วมโครงการอบรมเครือข่ายทหารพันธุ์ดี และการปลูกผักแบบอินทรีย์ จำนวน 89 นาย จำนวน 12,650 ซอง คิดเป็น 50.03 กิโลกรัม นอกจากนี้ ยังมีการสนับสนุนเมล็ดพันธุ์ ให้กับหน่วยทหาร และ หน่วยงานต่างๆ ที่สนใจ นำไปขยายผลอีก คิดเป็น 63.22 กิโลกรัม ซึ่งปัจจุบันทางอาคารบรรจุฯ กำลังเตรียมการนำส่งผลผลิต และผลิตภัณฑ์ เพื่อใช้ในงานกาชาด ประจำปี 2567 ณ สวนลุมพินี กรุงเทพมหานคร ในห้วงวันที่ 11 – 22 ธันวาคม 2567 และสนับสนุนงาน “ชัยพัฒนาแฟร์ สัญจร” ในห้วงวันที่ 12 – 15 ธันวาคม 2567

โรงเรียนทหารพันธุ์ดี : ซึ่งเป็นแหล่งเรียนรู้ในการดำเนินการปลูกผักแบบอินทรีย์ ให้กับส่วนราชการ นักเรียน นักศึกษา และประชาชนที่สนใจ ประกอบด้วย 4 ฐาน ได้แก่

• ฐานการเตรียมดิน
• ฐานการเพาะชำกล้า
• ฐานการบำรุงดูแลรักษาพืช
• ฐานการคัดแยกเมล็ดพันธุ์

มีผู้เข้าเยี่ยมชมและศึกษาดูงาน รวมทั้งสิ้น กว่า 2,867 คน ทั้งนี้ ในการดำเนินการของศูนย์ฯ นั้น มีมูลนิธิชัยพัฒนาและศูนย์พัฒนาพันธุ์พืช จักรพันธ์เพ็ญศิริเชียงราย คอยให้คำปรึกษาและแนะนำแนวทางการแก้ไข พร้อมทั้งคอยอำนวยการในการดำเนินการของศูนย์ฯ ให้มีศักยภาพเพิ่มมากขึ้น

ทั้งนี้ เมื่อวันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2567 สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเสด็จทอดพระเนตรการดำเนินงานของโรงเรียนทหารพันธุ์ดี ศูนย์ผลิตเมล็ดพันธุ์พืชพระราชทาน “เพื่อนช่วยเพื่อน” พื้นที่ภาคเหนือตอนล่าง กองพันซ่อมบำรุงที่ 23 กองบัญชาการช่วยรบที่ 3 โดยมี พันเอก วีระชาติ โชติวรอานนท์ ผู้อำนวยการศูนย์ผลิตเมล็ดพันธุ์พืชพระราชทานฯ เป็นผู้กล่าวถวายรายงาน ซึ่งนับเป็นพระมหากรุณาธิคุณอย่างหาที่สุดมิได้ ที่พระองค์ทรงเสด็จฯ มาเป็นครั้งที่ 4 ตั้งแต่ที่ได้เริ่มดำเนินการเป็นต้นมา

จึงขอเรียนให้พี่น้องประชาชน ในพื้นที่ 17 จังหวัดภาคเหนือ เพื่อให้เกิดความมั่นใจได้ว่า กองทัพบกโดยกองทัพภาคที่ 3 มีความพร้อมที่จะสนับสนุนกำลังพลและยุทโธปกรณ์ทางทหาร รวมทั้งบูรณาการศักยภาพทางการทหารในทุกๆ ด้านของกองทัพบก เพื่อช่วยเหลือประชาชนให้เกิดความมั่นคง มั่งคั่ง และยั่งยืนตลอดไป