สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณให้ศูนย์พัฒนาพันธุ์พืชจักรพันธ์เพ็ญศิริ ร่วมกับ กองทัพภาคที่ 3 จัดตั้งโครงการทหารพันธุ์ดี ตั้งแต่ปี 2559 เป็นต้นมา โดยมีวัตถุประสงค์ให้ข้าราชการและทหารกองประจำการที่มีความสนใจด้านการเกษตร ได้มีโอกาสเรียนรู้ขั้นตอนและกระบวนการปลูกผักอินทรีย์ที่ปลอดภัย ซึ่งหน่วยทหารในพื้นที่ 17 จังหวัดภาคเหนือ ได้ดำเนินการทำเกษตรอินทรีย์, การปศุสัตว์ และการประมง เพื่อเป็นแหล่งความมั่นคงทางด้านอาหารแก่ประชาชนในพื้นที่ภาคเหนือ อีกทั้งยังมีพระราชประสงค์ให้ผลิตเมล็ดพันธุ์ผักสะสมสำรองไว้ เพื่อเป็นเมล็ดพันธุ์พระราชทานแก่ราษฎรทั่วไปและราษฎรในพื้นที่ประสบภัยพิบัติ นับเป็นการเตรียมความพร้อมรับสถานการณ์ที่ไม่อาจคาดการณ์ได้ล่วงหน้า นั้น

ในการนี้ มณฑลทหารบกที่ 34 ได้ดำเนินการจัดตั้ง “โครงการทหารพันธุ์ดี ค่ายขุนเจืองธรรมิกราช” อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา เพื่อเป็นสถานที่เรียนรู้แก่ทหารกองประจำการสู่การเป็นทหารพันธุ์ดี และเป็นแหล่งเรียนรู้การทำเกษตรปลอดภัยแก่ประชาชน โดยเริ่มดำเนินการ ตั้งแต่เดือน เมษายน 2563 เป็นต้นมา มีหน่วยทหารภายในค่ายขุนเจืองธรรมิกราช เข้าร่วมโครงการฯ ประกอบด้วย

• มณฑลทหารบกที่ 34
• หน่วยฝึกนักศึกษาวิชาทหาร มณฑลทหารบกที่ 34
• กรมทหารราบที่ 17
• กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 17 กรมทหารปืนใหญ่ที่ 4

สำหรับการดำเนินการของโครงการทหารพันธุ์ดี ค่ายขุนเจืองธรรมิกราช ในห้วงที่ผ่านมา ดังนี้

การเตรียมพื้นที่โครงการฯ เนื่องจากสภาพของดินในโครงการมีลักษณะเป็นดินเหนียว จึงได้มีการพัฒนาและปรับปรุงสภาพดินใหม่ให้เหมาะแก่การปลูกพืชผัก โดยได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานพัฒนาที่ดินในการให้คำแนะนำ ตรวจสภาพดิน และมอบสารปรับสภาพดิน นอกจากนี้ยังได้รับปุ๋ยในการบำรุงดินจาก องค์การบริหารส่วนจังหวัดพะเยาอีกด้วย

งานด้านชลประทาน ได้มีการผันน้ำจากบ่อเก็บน้ำในค่ายลงสู่พื้นที่โครงการทหารพันธุ์ดี โดยได้รับการสนับสนุนเครื่องสูบน้ำขนาด 9 แรงม้า พร้อมสายยาง จากสำนักงานชลประทานจังหวัดพะเยา ดำเนินการขุดคลองไส้ไก่ทั่วบริเวณโครงการ เพื่อเก็บกักน้ำและกระจายความชุ่มชื้นให้ทั่วบริเวณ รวมทั้งได้รับการสนับสนุนเครื่องสูบน้ำพลังงานแสงอาทิตย์ขนาด 600 วัตต์ จำนวน 4 ชุด จากสำนักงานพลังงานจังหวัดพะเยา ในการช่วยสูบน้ำมาใช้ในแปลงผัก

ปัจจุบันพื้นที่ดำเนินโครงการฯ รวม 107 ไร่ แบ่งออกเป็น 3 พื้นที่ ประกอบด้วย

• พื้นที่ A :  เนื้อที่  42  ไร่
• พื้นที่ B :  เนื้อที่ 25  ไร่
• พื้นที่ C :  เนื้อที่  40  ไร่

โดยมีกิจกรรมหลัก ในการดำเนินการโครงการฯ ดังนี้

• ด้านการเกษตร การทดลองปลูกผักปลอดภัย 13 ชนิด จำนวน 22 รายการ มีพื้นที่ 6 ไร่ 2 งาน
  • พืชระยะยาว ได้แก่ โหระพา ปลูก 5 แปลง จำนวน 330 ต้น, กระเจี๊ยบเขียว ปลูก 7 แปลง จำนวน 602 ต้น, กะเพราแดง ปลูก 6 แปลง จำนวน 512 ต้น, พริกขี้หนูพระราชทาน ปลูก 5 แปลง จำนวน 453 ต้น
  • พืชระยะสั้น ได้แก่ ซุ้มอุโมงค์ผัก ทดลองปลูกผัก อาทิ น้ำเต้า จำนวน 131 ต้น, บวบงู จำนวน 49 ต้น, บวบเหลี่ยม จำนวน 126 ต้น
  • คะน้าน่าน ปลูก 3 แปลง จำนวน 2,100 ต้น, ถั่วฝักยาวล้านนาชวนอร่อย ปลูก 3 แปลง จำนวน 550 ต้น โดยกิจกรรมเกษตรทั้งหมด ได้รับคำแนะนำและการสนับสนุนจากสำนักงานเกษตร, สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดพะเยา และสถาบันพัฒนาเกษตร
• ด้านการปศุสัตว์
  • การทดลองเลี้ยงเป็ดไข่บางประกง จำนวน 183 ตัว, เป็ดพันธุ์บาร์บารี่ จำนวน 25 ตัว และ ไก่กระดูกดำ จำนวน 50 ตัว โดยกรมทหารราบที่ 17 และ การทดลองเลี้ยงไก่ประดู่หางดำ จำนวน 70 ตัว
  • โดยหน่วยฝึกนักศึกษาวิชาทหาร มณฑลทหารบกที่ 34 ทดลองเลี้ยงไก่ประดู่หางดำ ซึ่งหน่วยได้รับการสนับสนุนพันธุ์ไก่ประดู่หางดำ พระราชทานจากโครงการทหารพันธุ์ดี จังหวัดน่าน อายุ 1 – 2 เดือน จำนวน 50 ตัว และได้รับการสนับสนุนพันธุ์ไก่ประดู่หางดำ จากศูนย์พัฒนาพันธุ์พืช จักรพันธ์เพ็ญศิริ จังหวัดเชียงราย เพิ่มเติมอีกจำนวน 20 ตัว
  • การทดลองเลี้ยงโคขาวลำพูน จำนวน 13 ตัว โดยกรมทหารราบที่ 17
  • การปลูกหญ้าเนเปียร์ เพื่อขยายผลในการทำอาหารสัตว์ลดต้นทุน โดยกิจกรรมปศุสัตว์ ได้รับการสนับสนุน, คำแนะนำ และการให้ความรู้จาก สำนักงานปศุสัตว์จังหวัดพะเยา
• ด้านการประมง
  • การเลี้ยงปลากินพืช ในบ่อเก็บน้ำของโครงการฯ  อาทิ ปลานิลจิตรลดา จำนวน 55,000 ตัว
  • การทดลองเลี้ยงปลาสลิดในบ่อดิน ซึ่งได้รับพระราชทานจากโครงการทหารพันธุ์ดี กองพลพัฒนาที่ 3 เพื่อสร้างความรู้ ในการเพาะพันธุ์ และการเลี้ยงปลาสลิดในพื้นที่จังหวัดพะเยา
  • การทดลองเลี้ยงกบ โดย มณฑลทหารบกที่ 34 ทดลองเลี้ยงกบ ตามโครงการเลี้ยงกบพระราชทาน มีกบ 3 สายพันธุ์ได้แก่ กบนาน่าน จากจังหวัดน่าน กบทุ่งกุลาจากสุรินทร์ และกบจานนา จากสุราษฎร์ธานี จำนวน 150 ตัว ซึ่งได้รับการสนับสนุนพันธุ์กบจากศูนย์ผลิตพันธุ์กบพระราชทาน “เพื่อนช่วยเพื่อน” โครงการทหารพันธุ์ดีน่าน กรมทหารพรานที่ 32 ตำบลฝายแก้ว อำเภอเมือง จังหวัดน่าน โดยกิจกรรมประมง ได้รับการสนับสนุนต่างๆ, คำแนะนำ และการให้ความรู้ จากสำนักงานประมงจังหวัดพะเยา

แผนการในห้วงต่อไป  ดำเนินการสร้างกระชังเลี้ยงกบเพิ่มเติม เพื่อคัดแยก พ่อพันธุ์ แม่พันธุ์ ทั้ง 3 สายพันธุ์ ที่เหมาะกับสภาพภูมิประเทศ และอากาศของจังหวัดพะเยา มุ่งเน้น การขยายพันธุ์ แจกจ่ายให้ประชาชนในพื้นที่ และเพื่อให้เป็นแหล่งเรียนรู้การขยายพันธุ์กบ ให้กลุ่มเป้าหมายที่ผ่านการอบรมแล้วสามารถนำไปประกอบอาชีพ เพื่อสร้างรายได้ต่อไป

• กิจกรรมเสริมที่สำคัญ ได้แก่
  • การทดลองปลูกพืชผักสมุนไพร โดย กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 17 กรมทหารปืนใหญ่ที่ 4
  • การผลิตน้ำส้มควันไม้ โดย มณฑลทหารบกที่ 34 ใช้เตาเผาน้ำส้มควันไม้ จำนวน 2 เตา ประกอบด้วย เตาเผา ขนาด 1,000 กิโลกรัม และ 400 กิโลกรัม เพื่อสนับสนุนโครงการทหารพันธุ์ดี ในการนำไปใช้ป้องกันและกำจัดโรคพืชที่เกิดจากแมลงในแปลงเพาะปลูก โดยได้รับคำแนะนำจากสำนักงานเกษตรจังหวัดพะเยา ปัจจุบัน โครงการทหารพันธุ์ดี ค่ายขุนเจืองธรรมิกราช ผลิตน้ำไม้ควันไม้ ได้จำนวนทั้งสิ้น 400 ลิตร (ตั้งแต่เริ่มโครงการฯ)
  • การทดลองเพาะเลี้ยงเชื้อราไตรโคเดอร์ม่า โดยโรงเรียนวิวัฒน์พลเมือง มณฑลทหารบกที่ 34 ทดลองเพาะเลี้ยงเชื้อราไตรโคเดอร์ม่า เพื่อสนับสนุนโครงการทหารพันธุ์ดี นำไปใช้ป้องกันและกำจัดโรคพืชที่เกิดจากเชื้อรา ในแปลงเพาะปลูก ซึ่งได้รับการสนับสนุนหัวเชื้อไตรโคเดอร์ม่า พร้อมทั้งถ่ายทอดองค์ความรู้ในการผลิตขยายเชื้อไตรโคเดอร์ม่า จากสำนักงานเกษตรจังหวัดพะเยา กรมส่งเสริมการเกษตร

จึงขอเรียนให้พี่น้องประชาชน ในพื้นที่ 17 จังหวัดภาคเหนือ เพื่อให้เกิดความมั่นใจได้ว่า กองทัพบก โดยกองทัพภาคที่ 3 มีความพร้อมที่จะสนับสนุนกำลังพล, ความรู้ความสามารถ และยุทโธปกรณ์ทางทหาร รวมทั้งบูรณาการศักยภาพทางการทหารในทุกๆ ด้านของกองทัพบก เพื่อช่วยเหลือประชาชนให้เกิดความมั่นคง มั่งคั่ง และยั่งยืน ตลอดไป